Brievenbus Cowboys.

Martijn Lambeck – Eigenaar The Flavour Co.

Datum: 20-11-2020 / Leestijd: 4 minuten

Sinds de sluiting van de horeca is verkoop van alcohol in supermarkten en via webwinkels fors gestegen. Horeca ondernemers, slijters en nieuwe toetreders ruiken nieuwe kansen, al dan niet vanuit noodzaak geboren. Het biedt perspectief, maar tegelijkertijd ook een opening naar een (nieuw) gecombineerd verdienmodel: offline & online. Door de toename van online alcoholverstrekking komt ook de volgende terechte vraag weer steeds sterker naar voren:

Hoe waarborg je als online alcoholverstrekker dat je niet levert aan minderjarigen? 

In september was het groot nieuws: Bol.com stopt met de verkoop van alcohol. Deze staking hield direct verband met de drukte bij pakketbezorgers en het falen van structurele leeftijdscontrole aan de deur. Het falen van structurele en betrouwbare leeftijdscontrole aan de deur is al jarenlang een heet hangijzer voor veel online alcoholverstrekkers. Want:

  1. Als online alcoholverstrekker ben en blijf je eindverantwoordelijk voor de fysieke overdracht van alcohol aan een meerderjarige;
  2. Voor veel online alcoholverstrekkers is de wet- en regelgeving omtrent online alcoholverkoop onduidelijk waardoor online cowboy gedrag onstaat.
  3. Toetsing op correcte naleving van wet- en regelgeving door overheidsinstanties vindt niet of nauwelijks plaats;
  4. Het gros van de consumenten is niet bereid de hoofdprijs voor verzendkosten te betalen;

 

1. Wie is verantwoordelijk en dus aansprakelijk?

Met verantwoordelijkheid komt aansprakelijkheid. Het is dus de belangrijkste vraag om mee te beginnen. maar eerst in het kort de “opstart regels”: De wet- en regelgeving omtrent de verstrekking van alcoholische producten is eigenlijk best eenduidig. Zo is er bijvoorbeeld onderscheid tussen een horecavergunning (mag schenken maar geen flesverkoop) en een slijtersvergunning (mag niet schenken, maar wel flesverkoop). Voor de verkoop van alcoholische producten met minder dan 15% alcohol heb je geen slijtersvergunning nodig, voor producten boven de 15% heb je dat wel. Wil je als ondernemer een horeca- of slijtersbedrijf starten? Dan heb je – los van een fysieke locatie – i.i.g. een Verklaring Social Hygiene nodig. Dit zijn allemaal “opstart regels” waar je aan moet voldoen als je je richt op consumenten. Maar hoe zit het vervolgens met de leeftijdscontrole die je dient te doen als alcoholverstrekker?

1.1 Leeftijdscontrole bij offline alcohol verstrekking

In geval van verstrekking van alcoholische producten via fysieke locaties, zoals horeca en slijters, dient er een leeftijdscontrole plaats te vinden bij twijfel. De verstrekker is verantwoordelijk om daar op toe te zien en kan beboet worden als dat niet zorgvuldig genoeg gedaan wordt. In de praktijk gebeurt dat ook. Zo controleert Bureau Nuchter jaarlijks m.b.v. zogeheten “mystery kids” of bedrijven zich houden aan de wet- en regelgeving.

1.2 Leeftijdscontrole bij online alcohol verstrekking

De verwachting is dat er in de loop van 2021 een verscherpt alcoholbesluit komt t.a.v. online alcoholverstrekking. Daarin dien je als verstrekker o.a. de beschrijven hoe jij als bedrijf de leeftijdgrens bewaakt tot en met de aflevering en op welke manier je als verstrekker onderzoek doet naar de kwaliteit en effectiviteit van de gekozen manier. 

Een online leeftijdscheck op een website met alcoholische producten geldt niet als controle op leeftijd, maar als waarschuwing. Het is een vereiste om deze waarschuwing te hebben, maar je kunt er geen rechten aan ontlenen. De verantwoordelijkheid blijft dus bij de alcoholverstrekker.

Hetzelfde geldt voor de overdracht van verantwoordelijkheden op de logistieke partner: die is er niet. Ondanks dat partijen als PostNL een “leeftijdscheck aan deur” optie bieden, blijft de verantwoordelijkheid bij de alcoholverstrekker.

1.3 Aansprakelijkheid

Als je het over verantwoordelijkheid hebt, heb je het automatisch ook over aansprakelijkheid. Het is een enger begrip en het veronderstelt consequenties. Hoe een online alcoholverstrekker hiermee omgaat is uiteindelijk een eigen, hopelijk afgewogen, keuze. Tenslotte lijkt het op dit moment nog onhaalbaar om een 100% waterdichte verzendmethode te gebruiken. 

Aan aansprakelijkheid denk je niet snel als het over online alcoholverstrekking gaat. Misschien terecht, want de kans dat een kind (jonger dan 12 jaar) of een huisdier een pakketje aanneemt lijkt mij nihil. Maar hoe zit het dan met alcohol via de brievenbus? Ja dat bestaat. En het wordt steeds vaker gedaan.

 

2. De toename van brievenbus cowboys

Steeds vaker kom ik het tegen: alcoholische producten die door de brievenbus passen en dus ook zo verstuurd worden. Ik begrijp het wel: het is goedkoper en gemakkelijker voor de ontvanger en tevens levert het de verstrekker meer marge en een betere concurrentiepositie op. De vraag is echter: durf je als ondernemer aansprakelijk te zijn als je weet wat de gevaren zijn? Online cowboys zwemmen het liefst tegen de stroom in en dat bewonder ik. Maar als het om alcoholverstrekking gaat is het wel belangrijk om binnen de lijnen te zwemmen. Want naast aansprakelijkheid krijgt ook het imago van de (online) drankensector een deuk. Enkele voorbeelden:

2.1 Cocktails door je brievenbus

Een vooraanstaande cocktailbar in Amsterdam werd door de coronacrisis genoodzaakt om haar cocktails buiten haar cocktailbar te verkopen. Haar cocktailmembership is een steengoed concept, want: De allerbeste cocktails met hoge kwaliteit dranken, gemaakt door een expert en zéér betaalbaar. Maar: verzonden als brievenbusverzending. En dus zeer risicovol voor de ondernemer en niet goed voor het imago van de drankensector.

Google ook eens op “cocktails per post” en je leert dat er bijna zonder uitzondering aanbieders zijn die dergelijke concepten verkopen middels brievenbus verzending. Veelal zelfs zonder het minimum vereiste: een slijtersvergunning.

2.2 De platte wijnfles door je brievenbus

Een ijzersterk concept en waarschijnlijk zo ontworpen dat het door de brievenbus past. Maar ondanks het succes zeer discutabel vanwege het uitblijven van een leeftijdscheck.

2.3 Tastings door je brievenbus

Als aanbieder van Tasting Boxes krijg ik dit jaar steeds vaker de vraag of ik ook alcoholische Tasting Boxes door de brievenbus kan verzenden voor bedrijven. Begrijpelijke vraag in deze tijd, maar het antwoord is altijd: hoe borgen we dan de leeftijd? Weet je zeker dat er geen kleine kinderen of huisdieren zijn? Als ik verstuur ben ik aansprakelijk. Voor mij een no-go.

 

3. Waar blijft de toetsing op naleving?

Waar horeca ondernemers het afgelopen jaar met regelmaat gecontroleerd en beboet werden door BOA’s, vindt er niet of nauwelijks controle op online alcoholverstrekking plaats. En dat ondanks dat de wet- en regelgeving niet perse ondubbelzinnig zijn. Ik ben me bewust van de niet 100% waterdichte leeftijdscontrole. Dat er vanwege de druk en de afstandsbeperkingen bij pakketbezorgers geen consequente en adequate lefetijdscontrole plaatsvindt is teleurstellend, maar tegelijkertijd verklaarbaar om verschillende redenen (zoals aansprakelijkheden en werkdruk). Ik pas echter voor alcohol door de brievenbus waardoor de kans dat een kind of huisdier mijn pakket openmaakt nihil is.

 

4. Gratis verzending bestaat niet

Steeds vaker is “gratis verzending” de norm. Bij marketplaces zoals Bol.com soms zelfs een verplichting voor de verkooppartner. Gratis verzending bestaat echter niet. Iemand moet het betalen en daarnaast heeft het ook z’n uitwerking op het milieu. Het lijkt de tol van onze consumptiemaatschappij, waar ik zelf ook onderdeel van ben. Als online alcoholverstrekker gebruik ook ik het verkoopargument “gratis verzending”. Het is een overtuigingsmechanisme waar niet per definitie iets mis mee is, maar wel discussie waard is. Dit zijn mijn verzendkosten:

Soort Excl. Btw Incl. Btw
Pakketverzending € 5,45 € 6,59
Leeftijdscontrole toeslag € 1,50 € 1,82
Brievenbusverzending € 4,00 € 4,84

Als online alcoholverstrekker ontkom ik niet aan een tarief van €6,95 excl. btw / €8,41 incl. btw. Het verschil met een brievenbusverzending is bijna €3,- : significant op iedere besteding tussen de €10,- en €30,-. 

Tot slot

Als ondernemer begrijp ik de financiële overweging om alcohol via de brievenbus te verzenden echt wel: lagere consumentenprijs, betere concurrentiepositie, meer winstgevendheid, etc. Tegelijkertijd begrijp ik de risicobereidheid niet. Een toekomstbestendige onderneming start bij het naleven van wet- en regelving. Ben je een brievenbus cowboy? Maak de een juiste afweging of de voordelen opwegen tegen de aansprakelijkheidsrisico’s die je neemt.