Dit jaar groeit de E-commercemarkt harder dan ooit, om verklaarbare redenen. In dit Corona jaar verwacht Emerce een Europese groei van 14,2% naar €717 miljard euro omzet en volgens De Ondernemer zijn er t.o.v. 2019 bijna 50% meer webwinkels gestart. Platformen zoals Bol (NL) of Amazon (EU) laten duizelingwekkende groei- en verkoopcijfers zien. En pakketbezorgers kunnen de drukte al maandenlang nauwelijks aan.

In een eerder geschreven artikel stond ik stil bij de leeftijdscheck bij pakketverzending. Dit vanwege de plotselinge staking van alcoholverkoop door Bol.com die direct te maken heeft met de drukte bij pakketbezorgers. In dit artikel ga ik in op de vraag óf je als alcoholverstrekker je producten mag verzenden middels brievenbusverzending en daarnaast of je het überhaupt zou moeten willen? Als ondernemer in de drankensector volg ik met name online ontwikkelingen in onze branche nauwgezet. Één onderwerp is al jarenlang een heet hangijzer en is vandaag de dag meer actueel dan ooit:

Hoe waarborg je als online alcoholverstrekker dat je niet levert aan minderjarigen? 

Mijn opvatting is dat iedere online alcoholverstrekker (startend of ervaren) zichzelf deze vraag zou moeten stellen. De praktijk leert echter – de laatste maanden steeds vaker – dat dat weinig gebeurt. Een constatering die in mijn ogen op 3 punten schadelijk is of mogelijk schadelijk kan zijn:

  1. Het is schadelijk t.a.v. de verkrijgbaarheid voor minderjarigen (zeg tieners);
  2. Het is schadelijke t.a.v. de toegankelijkheid voor nog jongere kinderen (zeg jonger dan 12 jaar) en de daarbij horende risico’s;
  3. Het is schadelijk t.a.v. het imago van de gehele drankensector (horeca en slijters).

Online cowboys

Ik bewonder online cowboys: ondernemers die het nét even wat anders doen dan de rest: niet mét de stroom mee, maar het liefst ertegenin. Als online alcoholverstrekker kun je alle richtingen op zwemmen, zolang je maar binnen de lijnen zwemt: de strikte wet- en regelgeving die t.a.v. alcoholverstrekking geldt. Naast horeoca- en slijtersvergunningen heb ik het dat over het leeftijdscontrole.

Doe je het als alcoholverstrekker nét even wat anders en zwem je buiten de lijntjes? Dan neem je een behoorlijk risico t.a.v. verantwoordelijkheid & aansprakelijkheid. Voor verantwoordelijkheden durven veel ondernemers nog wel weg te lopen, maar geldt dat ook voor aansprakelijkheid?

Door de brievenbus: goedkoper & consumentvriendelijker.

In 2021 breid ik mijn assortiment uit met verschillende nieuwe Tasting Boxes, waaronder een pre-made cocktail box. Een korte concurrentie analyse leert mij over verschillende brievenbus concepten die ik mij als concept aanspreken, maar waarbij ik de manier van verzending ter discussie stel.

1) Cocktails door je brievenbus

Één van ‘s werels beste cocktailshakers werd door de coronacrisis genoodzaakt om haar cocktails buiten haar cocktailbars te verkopen. Haar cocktailmembership voor €17,50 per keer is een steengoed concept, want: absoluut de allerbeste cocktails met hoge kwaliteit dranken, gemaakt door een expert en zéér betaalbaar. Echter verzonden als brievenbusverzending. Wat mij betreft daarom discutabel. Zeker vanuit het oogpunt dat de uitvoerder een horeca-ondernemer mét een Verklaring Sociale Hygiene: Je hebt verantwoordelijkheden t.a.v. alcoholverstrekking.

Google ook eens op “cocktails per post” of “cocktails brievenbus” en je leert dat er bijna zonder uitzondering aanbieders zijn die dergelijke concepten verkopen middels brievenbus verzending. Een enkele aanbieder verlegt de verantwoordelijkheid op de afnemer door te communiceren “let op: de postbode kan om legitimatie vragen”. Maar dat lijkt mij niet: een postbode overhandigd nooit, want: door de brievenbus. En dus kul.

2) De platte wijnfles door je brievenbus

Dit concept is al enkele jaren oud en scoort al jaren goed als zakelijk geschenk. Want: uniek ontwerp, past door de brievenbus en dus goedkoper. Echter: zonder leeftijdscheck ligt er alcohol op de deurmat.

3) Tastings door je brievenbus

Als aanbieder van Tasting Boxes krijg ik dit jaar steeds vaker de vraag of ik ook Tasting Boxes (met bijvoorbeeld Gin of Whisky) door de brievenbus kan verzenden voor bedrijven. Logische vraag natuurlijk vanwege het huidige thuiswerk-klimaat, maar mijn antwoord is steevast: alcohol mag niet door de brievenbus & je moet je afvragen of je dat als bedrijf zou willen. Ik ben me er echter van bewust dat mijn concurrentie geen “nee” verkoopt op die vraag en meegaat in de wens van de klant om de verantwoordelijkheid vervolgens mij de klant te leggen. Daarmee is de klant echter niet automatisch aansprakelijk!

Wie is er verantwoordelijk en dus aansprakelijk?

De voordelen van een brievenbusverzending snapt iedere ondernemer wel: goedkoper in verzending, goedkoper in verpakking, een betere concurrentiepositie, meer winstmarge, handiger voor de ontvanger, etc. Echter in het geval van alcoholverstrekking geldt dan ook: hoger aansprakelijkheidsrisico.

De wet- en regelgeving omtrent de verstrekking van alcoholische producten is eigenlijk best eenduidig. Zo is er bijvoorbeeld onderscheid tussen een horecavergunning (mag schenken maar geen flesverkoop) en een slijtersvergunning (mag niet schenken, maar wel flesverkoop). Voor de verkoop van alcoholische producten met minder dan 15% alcohol heb je geen slijtersvergunning nodig, voor producten boven de 15% heb je dat wel. Wil je als ondernemer een horeca- of slijtersbedrijf starten? Dan heb je – los van een fysieke locatie – i.i.g. een Verklaring Social Hygiene nodig. Dit zijn allemaal “opstart regels” waar je aan moet voldoen.

Tijdens de coronacrisis zijn veel horecaondernemers gestart met de (bij)verkoop van flessen wijn, bier of gedistilleerd. Volgens sommigen gemeenten in NL mocht dat wel, volgens andere gemeenten niet. Wat je er als trouwe “support-your-locals” klant van vindt daargelaten, het vormt i.i.g. steeds vaker een discussie tussen horeca en slijters.

Waar ik me persoonlijk echter meer zorgen om maak is de waarborging van leeftijdscontrole door alcoholverstrekkers en de daaruit voortloeiende risico’s voor consument & ondernemer én de uitwerking die dit heeft op de geloofwaardigheid van de drankensector.

Leeftijdscontrole bij offline alcohol verstrekking

In geval van verstrekking van alcoholische producten via fysieke locaties, zoals horeca en slijters, dient er een leeftijdscontrole plaats te vinden bij twijfel. De verstrekker is verantwoordelijk om daar op toe te zien en kan beboet worden als dat niet zorgvuldig genoeg gedaan wordt. In de praktijk gebeurt dat ook. Zo controleert Bureau Nuchter jaarlijks m.b.v. zogeheten “mystery kids” of bedrijven zich houden aan de wet- en regelgeving.

Leeftijdscontrole bij online alcohol verstrekking

De verwachting is dat er in de loop van 2021 een verscherpt alcoholbesluit komt t.a.v. online alcoholverstrekking. Daarin dien je als verstrekker o.a. de beschrijven hoe jij als bedrijf de leeftijdgrens bewaakt tot en met de aflevering en op welke manier je als verstrekker onderzoek doet naar de kwaliteit en effectiviteit van de gekozen manier.

Dat dat alcoholbesluit er op dit moment nog niet is, betekent niet automatisch dat het een grijs gebied is. Een online leeftijdscheck op een website met alcoholische producten geldt niet als controle op leeftijd, maar als waarschuwing. Als verstrekker kun je daar dus geen rechten aan ontlenen. De wet schrijft namelijk voor dat je als alcoholverstrekker verantwoordelijk bent én blijft tot het moment van overhandiging aan een volwassene.

Door veel alcoholverstrekkers wordt onterecht aangenomen dat die verantwoordelijkheid overgedragen wordt aan de logistieke partner, bijvoorbeeld PostNL. Echter is er maar één iemand verantwoordelijkheid en dus aansprakelijkde verstrekker van het alcoholische product. Ook ondanks de mogelijkheid om pakketverzenders zoals PostNL een leeftijdscheck uit te laten voeren.

Aansprakelijkheid

Als je het over verantwoordelijkheid hebt, heb je het automatisch ook over aansprakelijkheid. Als het over “leeftijdscontrole” gaat, dan ben je geneigd om aan een tiener te denken die stiekem alcohol wil drinken. De reden waarom ik mijn producten niet als brievenbusverzending verstuur gaat echter verder dan het indammen van de verkrijgbaarheid van alcohol onder tieners. Voor mij heeft het ook te maken met de volgende risico’s:

  • Ik weet niet of er jonge kinderen wonen;
  • Ik weet niet of er bijvoorbeeld honden in het huis leven.

Alcoholverstrekking door de brievenbus neemt automatisch het risico met zich mee dat iemand anders dan de ontvanger het pakket kan openen: een jong kind of een huidier. Ik ben niet bereid dat risico te nemen.

Gratis verzending bestaat niet

De prijzen die wij als consument betalen voor verzendingen staan al jaren onder grote druk. Je kunt er verschillende discussies over voeren en gelukkig gebeurt dat ook. Maar als consumptiemaatschappij, met ieder jaar een toename in online verkoop, zijn wij allemaal in meer of mindere mate verantwoordelijk voor die druk. Deze druk heeft uitwerking op pakketbezorgers, op (kleine) ondernemingen, op het milleu, op winstgevendheid, etc. De druk ontstaat vanwege het “gratis verzending” principe: geen of lage verzendkosten werkt als overtuigingsmechanisme. Niet persé iets mis mee.

Gratis verzending is een verkoopargument die ik zelf ook gebruik in mijn Shop: “vanaf €24,95 gratis verzending”. Echter weet iedereen dat gratis verzending niet bestaat. De tarieven die ik via Myparcel/PostNL betaal zijn namelijk:

Soort Excl. Btw Incl. Btw
Pakketverzending € 5,45 € 6,59
Leeftijdscontrole toeslag € 1,50 € 1,82
Brievenbusverzending € 4,00 € 4,84

De verzendkosten waar je als als online alcoholverstrekker normaal gesproken niet aan ontkomt zijn +/- €6,95 excl. btw (is €8,41 incl. btw) voor een pakketverzending met leeftijdscheck aan de deur. T.o.v. een brievenbusverzending scheelt dit bijna €3,- excl. btw.  Dat is een significant verschil op ieder besteding tussen de €10,- en €30,- en het kan in veel gevallen bepalend zijn voor de keuze van de consument. De vraag blijft echter of de eerder genoemde risico-bereidheid en de potentiële aansprakelijkheid opweegt tegen een betere concurrentiepositie en een hogere winstgevendheid die je kunt behalen als ondernemer.

Dit is mijn antwoord:

Als je het als ondernemer in de online drankensector 100% goed wil doen is er op dit moment eigenlijk maar 1 oplossing: je zal zelf al je bestellingen moeten overhandigen aan je klant. Fysiek. Door het hele land. Daarmee weet je 1 ding zeker: Dat gaat nooit werken. En dus ben je als online alcoholverstrekker afhankelijk van pakketbezorgers. Die niet aansprakelijk zijn. Je neemt met iedere verzending die je doet (zelfs ook met leeftijdscheck aan de deur) dus eigenlijk een risico. En dat is bitter. Waar je echter wel voor kunt zorgen als alcoholverstrekker is dat je alles zo goed mogelijk doet volgens de kaders van de wet én volgens je eigen normen en waarden. Voor mij betekent dat:

  1. Alcoholische producten nooit door de brievenbus, maar middels pakketverzending mét leeftijdscheck;
  2. Een sterke concurrentiepositie zit ‘m niet in de prijs, maar in de waarde van het product;
  3. Toekomstbestendigheid is veel belangrijker dan winstgevendheid op de korte termijn.