Brievenbus Cowboys.

Martijn Lambeck – Eigenaar The Flavour Co.

Datum: 20-11-2020 / Leestijd: 5+ minuten

Sinds de sluiting van de horeca is verkoop van alcohol in supermarkten en via webwinkels fors gestegen. Horeca ondernemers, slijters en nieuwe toetreders ruiken nieuwe kansen, al dan niet vanuit noodzaak geboren. Het biedt perspectief, maar tegelijkertijd ook een opening naar een (nieuw) gecombineerd verdienmodel: offline & online. Door de toename van online alcoholverstrekking komt ook de volgende – terechte – vraag weer steeds sterker naar voren:

Hoe waarborg je als online alcoholverstrekker dat je niet levert aan minderjarigen? 

In september was het groot nieuws: Bol.com stopt met de verkoop van alcohol. Dit besluit hield direct verband met de drukte bij pakketbezorgers en het falen van structurele leeftijdscontrole aan de deur. Dit falen is al jarenlang een heet hangijzer voor veel online alcoholverstrekkers. Want:

  1. Als online alcoholverstrekker ben en blijf je eindverantwoordelijk voor de fysieke overdracht van alcohol aan een meerderjarige, maar een eigen bezorgdienst opzetten is onhaalbaar;
  2. Voor veel (nieuwe) online alcoholverstrekkers is de wet- en regelgeving omtrent online alcoholverkoop onduidelijk waardoor online cowboy gedrag ontstaat;
  3. Toetsing op correcte naleving van wet- en regelgeving door overheidsinstanties vindt niet of nauwelijks plaats;
  4. De praktijk t.a.v. consumentengedrag leert ons dat we liever minder dan meer willen betalen voor onze online bestellingen.

In dit artikel ga ik in op deze 4 punten.

1. Wie is verantwoordelijk en dus aansprakelijk?

Met verantwoordelijkheid komt aansprakelijkheid. Het is dus de belangrijkste vraag om mee te beginnen. Maar eerst in het kort de “opstart regels” voor alcoholverstrekking: er is onderscheid tussen een horecavergunning (mag schenken maar geen flesverkoop) en een slijtersvergunning (mag niet schenken, maar wel flesverkoop). Voor de (fles)verkoop van alcoholische producten met meer dan 15% alcohol heb je een slijtersvergunning nodig. Wil je als ondernemer een horeca- of slijtersbedrijf starten? Dan heb je – naast een fysieke locatie – i.i.g. een Verklaring Social Hygiene nodig.

Maar hoe zit het vervolgens met de leeftijdscontrole die bij alcoholverstrekking komt kijken?

1.1 Leeftijdscontrole bij offline alcohol verstrekking

In geval van verstrekking van alcoholische producten via fysieke locaties, zoals horeca en slijters, dient er een leeftijdscontrole plaats te vinden bij twijfel. De verstrekker is verantwoordelijk om daar op toe te zien en kan beboet worden als dat niet zorgvuldig genoeg gedaan wordt. In de praktijk gebeurt dat ook. Zo controleert Bureau Nuchter jaarlijks m.b.v. zogeheten “mystery kids” of bedrijven zich houden aan de wet- en regelgeving. Soms volgen er boetes.

1.2 Leeftijdscontrole bij online alcohol verstrekking

De verwachting is dat er in de loop van 2021 een verscherpt alcoholbesluit komt voor online alcoholverstrekking. Daarin dien je als verstrekker o.a. te beschrijven hoe jij als bedrijf de leeftijdgrens bewaakt tot en met de aflevering en op welke manier je als verstrekker onderzoek doet naar de kwaliteit en effectiviteit van de gekozen manier. 

Een online leeftijdscheck op een website met alcoholische producten geldt niet als controle op leeftijd, maar als waarschuwing. Het is een vereiste om deze waarschuwing te hebben, maar je kunt er geen rechten aan ontlenen. De verantwoordelijkheid blijft dus bij de alcoholverstrekker.

Ook vindt geen overdracht van verantwoordelijkheid plaats naar de logistieke partner (bezorger van de alcohol). Ondanks dat partijen als PostNL een “leeftijdscheck aan de deur” als optie bieden, blijft de verantwoordelijkheid voor de leeftijdscheck bij de alcoholverstrekker. Terecht onderwerp van discussie, maar ondertussen de realiteit.

1.3 Aansprakelijkheid

Voor verantwoordelijkheden durven ondernemers nog wel eens weg te lopen, maar geldt dat ook voor aansprakelijkheidsrisico’s? Het is een “enger” begrip en het veronderstelt consequenties bij claims. Hoe een online alcoholverstrekker met dat risico omgaat is uiteindelijk een eigen, hopelijk afgewogen, keuze.  

T.a.v. online alcoholvertrekking wordt zo nu en dan de vraag gesteld wie verantwoordelijk is voor adequate afgifte, maar nooit wordt de vraag gesteld wie aansprakelijk kan worden gesteld voor eventuele schade. En juist die vraag is essentieel als gaat om de opkomst van ondernemers die alcohol door de brievenbus versturen.

2. De opkomst van brievenbus cowboys

Steeds vaker kom ik het tegen: alcoholische producten die door de brievenbus passen en dus ook zo verstuurd worden. Ik begrijp het wel: het is goedkoper en gemakkelijker voor de ontvanger en tevens levert het de verstrekker meer marge en een betere concurrentiepositie op. De vraag is echter: ben je je als ondernemer bewust van de risico’s die je neemt en durf je daar aansprakelijk voor te zijn als het fout gaat? Enkele voorbeelden van concepten die naar mijn inschatting veel risico nemen:

2.1 Cocktails door je brievenbus

Een vooraanstaande cocktailbar in Amsterdam werd door de coronacrisis genoodzaakt om haar cocktails buiten haar cocktailbar te verkopen. Haar cocktailmembership is een steengoed concept, want: De allerbeste cocktails met hoge kwaliteit dranken, gemaakt door experts en zéér betaalbaar. Maar: verzonden als brievenbusverzending. En dus zeer risicovol voor de ondernemer en tevens niet goed voor het imago van de drankensector. Ik ben member want ik ben fan. Maar ik laat het naar mijn bedrijf sturen, want thuis wonen ook mijn jonge kinderen die bij de brievenbus kunnen komen: levensgevaarlijk.

Google ook eens op “cocktails per post” en je leert dat er bijna zonder uitzondering aanbieders zijn die dergelijke concepten verkopen middels brievenbus verzending. Veelal zelfs zonder het minimum vereiste: een slijtersvergunning. Niet eens op het randje van de vraag wat wel en niet mag, maar er ver overheen.

2.2 De platte wijnfles door je brievenbus

Een ijzersterk concept en uiteraard ontworpen met het doel om het door de brievenbus te verzenden. Maar ondanks het succes zeer discutabel vanwege het uitblijven van een leeftijdscheck.

2.3 Tastings door je brievenbus

Als aanbieder van Tasting Boxes krijg ik dit jaar steeds vaker de vraag of ik ook alcoholische Tasting Boxes door de brievenbus kan verzenden voor bedrijven. Een begrijpelijke vraag in deze tijd, maar het antwoord is altijd: hoe borgen we dan de leeftijd? Weet je zeker dat er geen kleine kinderen of huisdieren zijn? Wat het antwoord ook is: een no-go voor mij, want als verzender ben en blijf ik aansprakelijk.

 

3. Waar blijft de toetsing op naleving?

Waar horeca ondernemers het afgelopen jaar met regelmaat gecontroleerd en beboet werden door BOA’s, vindt er niet of nauwelijks controle op online alcoholverstrekking plaats. Wet- en regelgeving is duidelijk, de consequenties van het niet naleven echter niet. Discussies over verantwoordelijkheden en aansprakelijkheden worden al jaren gevoerd door de overheid en initiatieven voor een snelle en adequate leeftijdscontrole zoals De Leeftijdscanner van ScanID lijken te kostbaar voor inzet bij E-commerce. Tegelijkertijd claimt Budbee, een nieuwe pakketbezorger, aan zeer serieuze leeftijdstoetsing te doen. Ik ben benieuwd naar de resultaten!

Ik ben me bewust van de niet 100% waterdichte leeftijdscontrole bij PostNL in deze tijd. Dat er vanwege de druk en de afstandsbeperkingen bij pakketbezorgers geen consequente en adequate leeftijdscontrole plaatsvindt is op z’n mist teleurstellend, zeker als je er als alcoholverstrekker wel een toeslag voor betaalt. Tegelijkertijd is het wel verklaarbaar: ze zijn niet eindverantwoordelijk. Alcoholverstrekking via de brievenbus gaat mij echter een stap te ver: daar vindt immers in z’n geheel geen controle plaats.

 

4. Gratis verzending bestaat niet

Steeds vaker is “gratis verzending” de norm. Bij marketplaces zoals Bol.com soms zelfs een verplichting voor de verkooppartner. Gratis verzending bestaat echter niet. Iemand moet het betalen en daarnaast heeft het ook z’n uitwerking op het milieu. Het lijkt de tol van onze consumptiemaatschappij, waar ik zelf ook onderdeel van ben. En als online alcoholverstrekker gebruik ik het verkoopargument “gratis verzending” ook. Echter bestaat gratis verzending natuurlijk niet. Dit zijn mijn verzendkosten:

Soort Excl. Btw Incl. Btw
Pakketverzending € 5,45 € 6,59
Leeftijdscontrole toeslag € 1,50 € 1,82
Brievenbusverzending € 4,00 € 4,84

Als online alcoholverstrekker ontkom ik niet aan een tarief van €6,95 excl. btw / €8,41 incl. btw. Het verschil met een brievenbusverzending is bijna €3,- : significant op iedere besteding tussen de €10,- en €30,-. 

Tot slot

Als ondernemer begrijp ik de financiële overweging om alcohol via de brievenbus te verzenden uiteraard: een lagere consumentenprijs en dus betere een concurrentiepositie en meer winstgevendheid. Maar tegelijkertijd begrijp ik niet dat je bereid bent aansprakelijkheidsrisico’s t.a.v. alcoholverstrekking te nemen. Dat “iedereen” alcohol lijkt te versturen via de brievenbus, betekent niet dat het mag of gedoogd wordt. Word je toch gecontroleerd, dan zijn de boetes echt en onvermijdelijk. Een toekomstbestendige onderneming start bij inzicht in- en het naleven van wet- en regelving. 

Ben je een (toekomstige) brievenbus cowboy en zoek je naar een manier om je online business aan te scherpen of te vergroten? Ik denk en help graag mee.